Załatwianie spraw urzędowych online zwykle zaczyna się od tej samej czynności – trzeba się zalogować, aby potwierdzić swoją tożsamość. Jeśli mamy więcej zadań do wykonania, zakładanie kilku kont i logowanie się na nie staje się uciążliwe. Krajowy Węzeł Identyfikacji Elektronicznej doskonale rozwiązuje tę kwestię. To państwowy system, który łączy portale urzędowe z zaufanymi dostawcami tożsamości cyfrowej. Dzięki niemu JST nie musi budować i utrzymywać własnego mechanizmu autentyfikacji. Ponadto stanowi też mocne uwiarygodnienie oferowanych usług, gdyż dostęp do uwierzytelnienia tym sposobem jest obwarowany licznymi obostrzeniami. Poniżej wyjaśnimy, jak działa ta metoda oraz dlaczego warto poznać jej założenia.
Na czym polega funkcjonowanie tego systemu?
Krajowy Węzeł nie weryfikuje tożsamości samodzielnie – pośredniczy między mieszkańcem i e-usługą. Kieruje zapytanie do wybranego dostawcy, np. Profilu Zaufanego, banku albo mObywatela i przekazuje dalej jego odpowiedź do portalu urzędu. Wobec tego samorząd nie musi dysponować własnym systemem identyfikacji, tylko podłącza się do jednej, głównej struktury. Całość opiera się na unijnym rozporządzeniu eIDAS (ang. electronic IDentification, Authentication and trust Services). Dzięki niemu polskie serwisy administracji honorują też środki logowania wydane w innych krajach Unii Europejskiej.
Jak krok po kroku przebiega logowanie przez Krajowy Węzeł?
Z perspektywy użytkownika cały proces trwa kilkanaście sekund, choć w tle dzieje się wiele złożonych operacji:
- Wybór metody – użytkownik wchodzi na stronę konkretnej e-usługi i wskazuje logowanie przez login.gov.pl.
- Przekierowanie – portal lokalny przekazuje zapytanie do KWIE, a mieszkaniec trafia na bezpieczną stronę wyboru dostawcy tożsamości cyfrowej.
- Uwierzytelnienie – w tym kroku użytkownik może zalogować się do swojej bankowości, aplikacji mObywatel bądź też zweryfikować tożsamość Profilem Zaufanym. To dostawca potwierdza zgodność, nie organ administracji.
- Przekazanie danych – Krajowy Węzeł odbiera poświadczenie oraz przesyła do portalu urzędu tylko niezbędne informacje, np. imię, nazwisko i numer PESEL.
- Udzielenie dostępu – na tej podstawie e-usługa pozwala przejść dalej i np. wysłać wniosek lub dokonać innej czynności.
Co najważniejsze, samorząd nie przechowuje w tym przypadku haseł ani nie odpowiada za ich odzyskiwanie – ten obowiązek zostaje po stronie cyfrowego dostawcy.
Poziomy bezpieczeństwa i podpis elektroniczny
Rozporządzenie eIDAS wyróżnia trzy szczeble bezpieczeństwa: niski, znaczny i wysoki. Im wyższy poziom, tym mocniejsze "dowody" trzeba przedstawić, logując się na stronie urzędu. Maksymalny próg ustawiony wszędzie, tak "na wszelki wypadek", tylko zawęża grono osób korzystających z e-usługi. Dlatego zawsze należy dostosować pułap do konkretnej sprawy.
Na tym etapie warto też odróżnić logowanie od podpisu elektronicznego – te dwie odrębne funkcje łatwo pomylić. Pierwsza służy temu, by potwierdzić, kto korzysta z systemu. Druga z kolei dostarcza informacji, że osoba zaakceptowała treść konkretnego dokumentu. Dla przykładu, Profil Zaufany obsługuje obie metody: otwiera dostęp do e-usługi i pozwala zatwierdzić wniosek kierowany do urzędu. Podpis zaufany działa wyłącznie w kontaktach z administracją publiczną. Poza nią niezbędny jest wariant kwalifikowany – płatny i prawnie równoważny odręcznej wersji.
Korzyści dla marki terytorialnej
Integracja z Krajowym Węzłem podnosi standard obsługi mieszkańców (Citizen Experience) oraz przynosi wymierne zyski organizacyjne:
- zwiększone bezpieczeństwo – urząd nie przechowuje haseł, co wyklucza ryzyko ich wycieku z lokalnej bazy,
- niższe koszty operacyjne – korzystając z państwowej architektury, można zredukować nakłady finansowe ponoszone na rzecz utrzymania własnej infrastruktury,
- lepsza jakość danych – formularze trafiają do pracowników dopiero po automatycznej walidacji, co eliminuje błędy danych personalnych,
- zalety wizerunkowe – Krajowy Węzeł stał się wyznacznikiem, bez którego trudno dziś mówić o realnym byciu smart czy zorientowaniu na wygodę kontaktu z urzędem.
Z punktu widzenia mieszkańców, przekłada się to nie tylko na szybkość załatwiania spraw, ale także nastawienie do e-usług i chęć posługiwania się nimi na co dzień.
Wirtualna identyfikacja w Krajowym Węźle jest fundamentem, na którym opiera się obecnie większość cyfrowych kontaktów z administracją. Profil Zaufany, e-dowód, logowanie za pośrednictwem bankowości albo mObywatel to tylko jego widoczne warstwy. Znajomość tego mechanizmu ma dla JST praktyczne znaczenie – pomaga ocenić, czy proponowane rozwiązanie faktycznie spełnia wymagania integracji. Ważne, aby uwzględnić ten aspekt już we wstępnej fazie, aby uniknąć konieczności wywracania całego projektu do góry nogami. Jeśli szukasz zaufanego partnera w tym zakresie, skontaktuj się z nami.
